۲
 
رابطه طبیعت گردی و آرامش روحی در انسان
سحر حاجی حسینی
تاریخ انتشار : سه شنبه ۱ مرداد ۱۳۹۲ ساعت ۱۰:۵۶
Share/Save/Bookmark
 
انسان از روزی که در طبيعت يافته شده از نقطه نظر سلامتی روان شناختی و فيزيکی انواع فايده ها را در طول تاريخ از طبيعت کسب کرده که امروزه ما با آن بصورت يک نظريه روبرو هستيم. در صده بيستم با رشد سريع شهر نشينی مناظر طبيعی بخصوص از شهرها و زندگی روزمره دور شده٬ که توجه و علاقه به مناظر طبيعی و روابط انسان با طبيعت را افزايش داده٬ در اين مورد مطالعات علمی در طول ۳۰ سال اخير پيشرفت های چشمگيری داشته است.

فوايد بالقوه طبيعت برای يک انسان شهری در يک زندگی تودرتو با طبيعت از طرف محققين که برروی روان محيط مطالعه می کنند٬ مورد بررسی واقع شده و در يک سری نوشتجات بعنوان مرجع٬ نظريه وجود تاثير مثبت برروی روان شناختی انسان در ارتباط با طبيعت بصورت کلی مورد پذيرش واقع شده بود. انسان با ارتباط نزديک (ارتباط فعال) بطور مستقيم و با ارتباط ی همچون مشاهده گل ها و درختان يعنی فقط از راه مشاهده (ارتباط غيرفعال) بهره مندی مختلفی را بدست می آورند٬ حتی وجود اين مناظر در نزديکی و شناخته نشدن فوايد روان شناختی آن٬ باز هم در مواقع لازم مورد استفاده واقع می شود.

مطالعاتی که در حوزه روان محيطی رابطه بين انسان و طبيعيت ر بررسی می کنند٬ در دو بعد اساسی توسعه يافته است. يکی از اين گروه ها در جهت شناسايی حس٬ فهم و ميل انسان ها به يک منظر طيبيعی برای طراحان و نقاشان در اين زمينه کمک کرده و از يک سری فعاليت های کانتيتيف شکل کرفته است. گروه ديگر در تلاش است آنچه را که طبيعت و مناظر طبيعی برای انسان ارمغان می دارد را بشناسانند. 

ارزش مناظر طبيعی برای انسان ها : 

با رسيدن سطح درآمدها به سطح زندگی نرمال٬ انسان ها شروع به خريدن گل و گياه برای خانه و باغچه های خود می کنند و مشغول شدن آنها در گروه ها و فعاليت هايی در محور طبيعيت و خريدن خانه هايی که دارای باغچه است٬ نظراتی هستند داير بر فايده مندی انسان در ارتباط نزديک با طبيعت که از طرف هر کسی مورد پذيرش واقع شده است. در مقابل اين ها مطالعاتی جهت شناسايی دلايل علمی در اين موضوع نيز وجود دارد. برای مثال٬ مطالعات انجام گرفته در ايالات متحده نشان داد که بيشترين مناطق برای جلب توريست را مناطق طبيعی تشکيل می دهد. داشتن ارزش بشتر خانه هايی که به پارک ها و مناطق طبيعی نزديک هستند٬ کمتر دست به دست شدن اين جور مکان ها و نارضايتی افرادی که در مکان هايی فقير از فضای سبز زندگی می کنند٬ بعنوان دلايلی بر ميزان اهميت فضای سبز برای انسان ها ارايه شده بودند. يکی از ابعادی که در اين موضوع شايد کمتر به چشم می خورد: وابسته نبودن فوايد ناشی از ارتباط با طبيعت به ارتباط فعال است. هر چقدر اهميت فضای سبز و پارک ها برای انسان ها به تفريح و تفرج و فعاليت های اجتماعی ارتباط داده می شود٬ ولی بهره مندی انسان از طبيعت براساس ارتباط غير فعال بطور قابل ملاحظه معيين شده بود. نقش مهم مناظر طبيعی در رفاه و خوشبختی انسان دو نوع ارتباط غيرفعال را در بر می گيرد. يکی از اين ها امکان تشخيص و تمييز مناظر طبيعی٬ ديگری نيز گرچه بصورت مستقيم مورد استفاده و مشاهده واقع نمی شود ولی در صورت نياز قابل دسترس بودن آن است. 

رفتار متقابل انسان ها با طبيعت :

در سال های اخير مطالعات بيشتری جهت بررسی رفتار متقابل انسان ها با طبيعت انجام گرفته بود. بدست آوردن انواع فايده در نتيجه پيوستن مردم در پروژه های حيات وحش شهری و يا گروه های محافظ محيط زيست را در يکی سری از مطالعات ثابت شده بود. موستين (۱۹۷۹) دلايل اثرات مثبت مناظر طبيعی برروی انسان در نتيجه ارتباط نزديک انسان با طبيعيت را بررسی کرده و بهره مندی انسان از طبيعيت را به شکل حسی (دور شدن از محيط کار و زندگی٬ حس تنها ماندن٬ حس سکوت و آرامش)٬ فکری (بررسی طبيعيت٬ بررسی تاريخ مناظر طبيعی موجود در محيط زيست٬ بدست آوردن قابليت های مختلف و جديد)٬ اجتماعی ( به راحتی آشنا شدن و برقراری ارتباط با ديگر افراد اجتماع در محيط های طبيعی٬ روحيه همبستگی با ديگر افراد و پيدا کردن حس مسووليت در مورد مناظر طبيعی محلی) و فيزيکی (حضور يافتن در هوای تازه٬ خود را سرحال احساس کردن٬ بوييدن گل ها٬ وشنيدن آواز پرندگان و غيره) را شناسايی کرده بود. مطالعه ديگری که در سه شهر مختلف کانادا به انجام رسيده بود٬ افرادی که در نزديکی پارک ها زندگی می کردند٬ استفاده از اين نوع مناطق را به منظور فعاليت های فيزيکی٬‌ ارتباط با طبيعيت٬ فعاليت های اجتماعی و دور شدن از محيط پر استرس شهری معين کرده بود. ارتباط داشتن با طبيعت اهميت ويژه‌ای برای گروههای نژادی دارد که در يک مطالعه ديگر بررسی شده بود.
مطالعات ديگر٬ اهميت قايل شدن تمام طبقات اجتماع به ازتباط با طبيعت در زندگی روزمره٬ تداعی شدن خاطرات دوران کودکی برای افراد در نتيجه ارتباط با طبيعت٬ مشاهده باغچه های خانگی بعنوان دری که برروی طبيعت باز می شود و ارزش قايل شدن آنها را به اين نوع مکان ها را معين کرده بود. 

فوايد حاصل از حضور يافتن در طبيعت :

ارتباط نزدیک با طبیعت از جهت روانی برای ایجاد آرامش موثر بوده و به همراه شروع دوره شهر نشینی ایده کاهش فشار های روحی با ایجاد ارتباط با طبیعت نمایان شده است( اولریچ و پارسون، ۱۹۹۲). معمار مناظر طبیعی آمریکا فردریک لوو اولمستیت ۱۰۰سال پیش پذیرفته بود که زندگی شهری باعث ایجاد استرس می گردد و مناظر طبیعی را بعنوان یک عامل کاهش دهنده استرس معرفی کرده بود (اولمستیت، ۱۸۶۵). دوباره در قرن ۱۹ بنظر وکتوریا، وجود پارکها در شهرها برروی سلامتی انسان تاثیر مثبتی دارد، که در دوران او از طرف اطلاح گرایان پارک های در شهر های مختلف انگلستان احداث شده بود ( کندل و روحد، ۱۹۹۵).
اساس جنبش باغچه های شهری (the garden city movement)، نیز دوباره به رابطه مثبت مابین انسان و طبیعت استوار است (استون هام،۱۹۹۷)
مطالعه تاثیر طبیعت برروی روان انسان با روش های علمی خیلی دیر شروع شده، در ۳۰ سال اخیر از طرف دانشمندان علوم طبیعی و اجتماعی تئوری های مختلفی دال بر چگونگی افزایش رفاه و کیفیت زندگی انسان ها با حضور یافتن در طبیعت، ارائه شده بود (آلتمان و ولویل، ۱۹۸۳). افرادی که بصورت حرفه ای در مراکز درمانی و بیمارستان ها فعالیت می کنند، جهت مداوای افراد بیمار از روش هایی مانند مشغول کردن آنها به فعالیت در باغچه ها و برقرار نمودن ارتباط بین آنها و گیاهان، بطور گسترده استفاده می کنند (لویس، ۱۹۹۰).
خیلی از مطالعات در زمینه روان شناسی، تاثیر شهرنشینی برروی سلامتی روحی انسان ها را مورد بررسی قرار داده است (پاری ـ جونس، ۱۹۹۰) و خیلی از روان شناسان نسبت به سلامتی روحی بیشتر تاثیر چشم اندازهای طبیعی را روی بیماری های روحی بررسی کرده اند. به همراه این بررسی ها، مطالعاتی در این زمینه در سال های اخیر روبه فزونی یافته و خیلی از مطالعات سعی برشناساندن نقش مناظر طبیعی در سلامتی انسان کرده بودند( روحد و کندل، ۱۹۹۷).
کد مطلب: 2694